Suça Sürüklenen Çocuklarla İlgili Düzenleme Meclis'te: Yaş Sınırı ve İnfaz Şartları Değişiyor
Halil Uzan
Kamuoyunda "Suça sürüklenen çocuk" (SSÇ) adalet sistemini baştan aşağı değiştirecek yeni kanun teklifi, AK Parti tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunuldu. AKP Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta ve Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından detayları paylaşılan yeni Çocuk Koruma Kanunu teklifi, suça karışan çocuklara yönelik cezaların artırılmasını, infaz şartlarının zorlaştırılmasını ve aile sorumluluklarının güçlendirilmesini öngörüyor.
Açıklanan yasa teklifindeki en kritik başlıklar ve dikkat çeken değişiklikler şunlar:
1. "Suça Sürüklenen Çocuk" İfadesi Tarih Oluyor
Çocuk odaklı hukuk yaklaşımı ve masumiyet karinesi göz önünde bulundurularak, mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ibaresi yerine artık "adlî süreçteki çocuk" ifadesi kullanılacak.
2. Ağır Suçlarda İndirimler Kalkıyor, Ağırlaştırılmış Müebbet Geliyor
Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 31. maddesinde yapılan değişiklikle hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılıyor:
-
15-18 Yaş Grubu: Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarında, kasta dayalı kusurun ağırlığı, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suç kaydı olması gibi durumlar göz önünde bulundurularak hakimin takdirine bağlı olarak ceza indirimi uygulanmayabilecek. Bu doğrultuda, 15-18 yaş grubundaki çocuklara müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilebilecek.
12-15 Yaş Grubu: Benzer ağır suçları işleyen bu yaş grubundaki çocuklara da belirli şartlar altında hakime takdir yetkisi verilerek daha az ceza indirimi uygulanmasının önü açılıyor.
Tekerrür Yaşı Düştü: Suç örgütlerinin çocukları kullanmasını engellemek amacıyla tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e düşürülüyor.
3. Doğrudan Eğitim Evine Gönderme Dönemi Kapanıyor
Çocuk hükümlülerin cezalarının infaz edilmesinde önemli bir sistemsel değişikliğe gidiliyor:
-
Çocuklar artık hapis cezası aldıklarında doğrudan çocuk eğitim evlerine gönderilmeyecek; cezaya çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak.
-
Geniş kapsamlı bir heyet raporuyla çocuğun iyi halli olduğu tespit edilirse eğitim evlerine geçişine izin verilecek.
Kasten öldürme, cinsel istismar, uyuşturucu imal/ticareti ve örgüt kurma suçlarında, 15 yaşına kadar cezaevinde geçen "1 günün 2 gün sayılması" (çift oranlı indirim) uygulamasından vazgeçilerek 1 günün 1 gün sayılması kuralı getiriliyor.
4. Ebeveynlerin Sorumluluğu ve Cezaları Artıyor
Çocuğun gelişiminde ailenin rolünü artırmak amacıyla TCK'daki "aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali" suçuna yönelik yaptırımlar ağırlaştırılıyor:
-
Ailevi yükümlülüklerin ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya ağırlaştırılmış yaralama suçu işlemesi durumunda, ebeveynlere verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılacak.
-
Ateşli silahını özensiz saklayarak çocuğun eline geçmesine neden olan kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
-
Ateşli silah kapsamı dışında kalan kesici, delici ve bereleyici aletlerin çocuklara satılması, taşınması ve çocuklar tarafından satın alınması yasaklanarak idari yaptırımlara tabi tutulacak.
5. Yeni Yönlendirme Tedbirleri ve Rehabilitasyon
Cezai sorumluluğu bulunmayan çocuklar için mevcut koruyucu tedbirlerin yanı sıra; dijital risklerden korunma, çevre temizliği, kitap/kütüphane kullanımı, tütün/alkol/uyuşturucu ve davranışsal bağımlılıklarla mücadeleye yönelik yeni yönlendirme tedbirleri yasa kapsamına alınıyor. 15 yaş altındaki çocukların yargılanmasında sosyal inceleme raporu aldırılmadan iddianame düzenlenmesi, doğrudan iddianamenin iade sebebi sayılacak.
